Tadeusz Wojtych, 30.07.2024
Zakres tematyczny: Badania nad dziedzictwem kulturowym i kulturami wizualnymi
Pojednanie pomiędzy zwaśnionymi narodami to ważny temat dyskusji politycznych zarówno w Kanadzie, jak i w Europie Środkowej. Dlatego pilnym wyzwaniem dla historyków i pedagogów jest opracowanie podręczników wspierających pojednanie. Historycy edukacji już od lat analizują to, jak podręczniki z poszczególnych krajów przedstawiają inne narody. Z kolei badacze „transitional justice” śledzą procesy zmierzające do pojednania społeczeństw po okresach konfliktu i powoływanie do życia różnego rodzaju komisji. Wciąż jednak niewiele wiemy, w jaki sposób komisje działające w duchu pojednania wpływają na treść i formę podręczników szkolnych.
Nasze rozumienie pojednania jest więc często oparte na deklaracjach poszczególnych uczestników dyskusji, a nie na badaniach konkretnych rezultatów. Mój projekt jest krokiem w kierunku wyjaśnienia, jak komisje pojednawcze kształtują obraz dawnych adwersarzy w podręcznikach do historii z Kanady, Niemiec i Polski – czyli tych nielicznych krajów, które w ostatniej dekadzie wprowadziły w podręcznikach zmiany w duchu pojednania. Planuję również przygotować zestaw materiałów dla nauczycieli i wydawców, które pokażą różne sposoby radzenia sobie z jednostronnymi i/lub wrogimi narracjami w podręcznikach.
***
Projekttitel: Reconciliation and history textbooks [Zur Versöhnung in Geschichtslehrbüchern]
Tadeusz Wojtych, 30.07.2024
Themenbereich: Erforschung des kulturellen Erbes und der visuellen Kulturen
Sowohl in Kanada als auch in Mitteleuropa steht die Versöhnung im Mittelpunkt der politischen Debatten. Die Umsetzung von Versöhnung in Schulbüchern ist eine dringende Herausforderung für Pädagog:innen. Bildungshistoriker:innen haben untersucht, wie Schulbücher aus einzelnen Ländern andere Nationen darstellen. Wissenschaftler:innen aus dem Bereich der transitional justice analysierten, wie Gesellschaften nach Konflikten durch verschiedene Aufträge auf Versöhnung hinarbeiten. Die Forschenden in diesen Bereichen haben sich jedoch noch nicht umfassend damit befasst, wie sich versöhnungsorientierte Kommissionen auf den tatsächlichen Inhalt und die Form von Schulbüchern auswirken.
Das Verständnis von Versöhnung basiert nämlich häufig auf den Erklärungen der beteiligten Akteure und nicht auf einer Analyse der konkreten Ergebnisse. In meinem Projekt versuche ich zu erklären, wie Versöhnungskommissionen die Darstellung ehemaliger Gegner in Geschichtsbüchern in Deutschland, Polen und Kanada beeinflussen. Dabei handelt es sich gerade um die wenigen Länder, die in der letzten Dekade versöhnungsorientierte Änderungen in ihren Schulbüchern eingeführt haben. Außerdem plane ich, eine Reihe von Unterrichtsmaterialien für Lehrkräfte und Verlage zu erstellen, die verschiedene Möglichkeiten für den Umgang mit einseitigen und/oder feindseligen Darstellungen in Schulbüchern aufzeigen.
