Rocznik

Rzeczownik „[die] Historie” w języku niemieckim brzmi archaicznie. Zgodnie ze słownikiem języka niemieckiego DUDEN odpowiadają mu dzisiaj trzy pojęcia: „[Welt]geschichte”, czyli historia powszechna, „Geschichtswissenschaft”, czyli nauki historyczne, i „Erzählung”, czyli opowiadanie. Dla znawców może się automatycznie prawie kojarzyć z jedną z przełomowych prac Friedricha Nietzschego, Vom Nutzen und Nachtheil der Historie für das Leben [O pożytkach i szkodliwości historii dla życia]. W języku polskim jest inaczej. „Historie” to także, jak w niemieckim „opowiadanie”, ale przede wszystkim mianownik liczby mnogiej rzeczownika „historia”, ciągle aktualnego dla określenia dyscypliny naukowej wykonywanej przez historyków. W wypadku tytułu naszego rocznika przekorne użycie pluralis majestatis ma podwójne znaczenie: symboliczne i praktyczne. Oba łączą się i przecinają, tworząc nowe, ciekawe doświadczenie w warsztacie historyka. Szukając paraleli w niemieckiej historiografii, podobną metaforykę można znaleźć w klasycznym już tekście Reinharda Kosellecka Geschichte, Geschichten und formelle Zeitstrukturen z 1973 r.

1. Historie jako nauka i res politica. Funkcjonowanie naukowego instytutu humanistycznego za granicą ma specyficzny charakter. Jego zadaniem, oprócz celów stricte naukowych, jest „promowanie własnego kraju”. W CBH PAN wypracowaliśmy formułę aktywności instytutowej, która łączy w sobie polskie doświadczenie (z) historią z uniwersalną zasadą etyki naukowej i ważnymi nurtami publicznych debat o przeszłości. W tej formule nie ma sprzeczności interesów z trzech prostych względów: na rzetelność badań, potrzebę dialogu i otwartość przyjęcia przez niemieckie środowiska naukowe. Refleksja polskich historyków nad historią spotyka się w tym przypadku z zapotrzebowaniem na wzbogacenie wiedzy przez niemieckie instytucje historyczne i miłośników historii o nieznane fragmenty przeszłości Polski. Zapotrzebowanie na rozszerzenie perspektywy i partnerstwo w relacjach było pierwszym powodem, dla którego postanowiliśmy uzupełnić niemiecki krajobraz naukowy nie tylko o własne projekty i aktywność naukowo-dydaktyczną, lecz także o nowy rocznik.
2. Historie jako nowe spojrzenie na przeszłość. Powstanie CBH PAN stało się zwieńczeniem kilkudziesięcioletniego (od początku lat 70.) procesu wzajemnej współpracy polskich i niemieckich naukowców. Dostrzegamy również cienie asymetryczności we wzajemnych relacjach polsko-niemieckich. Wyrównując je, chcemy włączać w pole naszego zainteresowania Polskę i problematykę Europy Środkowej, wpisując się w ten sposób mocniej w europejską polifonię badań historycznych. Nie ma bowiem czysto bilateralnej historii, nawet jeżeli tworzy ją tak interesująca przestrzeń badań, jak stosunki polsko-niemieckie.
3. Historie jako metoda. Liczba mnoga odnosi się także do interdyscyplinarności i metodologii badań, które jeszcze do niedawna wywoływały żywe spory. Dzisiaj emocje na temat metod badawczych opadły. Pozostał jednak problem, który jest stale aktualny i czasami tworzy większe bariery komunikacji niż tzw. narodowe punkty widzenia. Kontekst metodologiczny wzbogacamy o doświadczenia innych dyscyplin naukowych, szczególnie o tradycję polskiej socjologii kultury.

Rocznik „Historie. Jahrbuch des Zentrums für Historische Forschung Berlin der Polnischen Akademie der Wissenschaften" wydawany jest przez Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie. Każdy numer rocznika poświęcony jest wybranemu tematowi przewodniemu. Celem jest przedstawianie aktualnych tendencji rozwojowych w polskiej historiografii i naukach pokrewnych oraz podejmowanie problematyki aktualnych i historycznych stosunków polsko-niemieckich. W roczniku prezentujemy ponadto wypracowane w CBH PAN podejście metodologiczne w zakresie badań nad pamięcią oraz historią wzajemnych oddziaływań.

Rocznik „Historie" to jedyny polski humanistyczny periodyk naukowy wydawany za granicą w języku kraju goszczącego oraz zarazem jedyna publikacja w tak szeroki sposób informująca o problematyce podejmowanej w polskich badaniach historycznych.

Od numeru 12. rocznik „Historie" dostępny jest online na stronie journals.pan.pl/historie

Numery 1-10 dostępne są w wersji drukowanej w księgarniach na terenie Niemiec lub bezpośrednio w wydawnictwie:

KONTAKT: joanna.szkolnicka@cbh.pan.pl