Seminarium Klaus Zernack Colloquium 2026 #2

Seminarium Klaus Zernack Colloquium 2026 #2
Historia Plus – Interdyscyplinarność w Centrum Badań Historycznych w Berlinie

„Kultura materialna, czyli jak rzeczy piszą historię”

 
Termin: 4.6.2026 r.
Miejsce: Freie Universität Berlin
Raum A.163
Koserstraße 20
14195 Berlin
Prosimy o rejestrację: info@cbh.pan.pl
 
Organizatorzy:  Wolny Uniwersytet w Berlinie i Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie
 
„Jesteśmy w naszej codzienności otoczeni rzeczami. Niektóre traktujemy niezbyt poważnie, do innych mamy szczególny emocjonalny stosunek, co – a zawsze jest to zależne od obiektu i kontekstu – waha się pomiędzy czułością, adoracją i odrzuceniem. Rzeczy posiadają nie tylko praktyczno-funkcjonalną rzeczową i użyteczną wartość, ale mają także znaczenie – są one znakami i medium.”
 
(Handbuch Materielle Kultur. Bedeutungen, Konzepte, Disziplinen, wyd. Stefanie Semida, Manfred K.H. Eggert, Hans Peter Hahn, Stuttgart-Weimar, 2014, s. 1)
 
W ramach cyklu „Klaus Zernack Colloquium 2026. Historia Plus” chcemy poruszyć kwestię znaczenia przedmiotów (materialności) w badaniach historycznych. Czy to wielkość osobowości, siła idei, intensywność konfliktów, głębia dzieł, których myśli sięgały aż do gwiazd? A może decydujące znaczenie miały jednak jakość stali użytej do wykuwania miecza (i sam proces produkcji) albo wystarczająca ilość zupy lub ciepłe skarpety? Rzeczy, obiekty, materialność stanowią oczywiste ramy życia człowieka. Są tak powszechne, że nawet nie dostrzegamy nie tylko ich obecności, ale także wpływu na nasze życie i na nas samych. Na związek pomiędzy ludźmi i rzeczami należy spojrzeć z dwóch stron: Czy to my korzystamy z rzeczy, czy też jesteśmy piłkami w ich „rękach”? Możliwa jest również trzecia perspektywa wzajemnych związków pomiędzy równorzędnymi, ale różnorodnymi aktorami reagującymi między sobą i tworzącymi wspólną historię. Ta perspektywa prowadzi nas do odejścia od antropocentrycznej wizji dziejów i przyznania rzeczom należnego im miejsce i roli w naszej wspólnej historii. A może to wszystko tylko sztuczne konstrukty? O tych zagadnieniach, które tym razem „ograniczają się” do historii średniowiecza w Europie, opowiedzą prof. dr Thomas Ertl (FU Berlin) oraz dr Monika Saczyńska-Vercamer (CBH PAN). Moderatorem spotkania będzie prof. dr Igor Kąkolewski (CBH PAN).

Prof. Dr. Thomas Ertl
W 1999 r. uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie Wiedeńskim na podstawie pracy pt. „Kancelaria i dokumentacja cesarza Henryka VI”. W 2006 r. uzyskał habilitację na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie na podstawie pracy pt. „Samorefleksja i porządek świata we wczesnym zakonie franciszkanów”. Wykładowca gościnny w Niemieckim Instytucie Historycznym w Rzymie (2006/7). W latach 2011-2018 był profesorem historii społecznej i gospodarczej średniowiecza na Uniwersytecie Wiedeńskim. Od października 2018 r. jest profesorem historii wczesnego i późnego średniowiecza w Instytucie im. Friedricha Meineckego na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie. Członek Koła Roboczego w Konstancji ds. Historii Średniowiecza (od 2017 r.) oraz organizator konferencji w Reichenau wiosną 2022 r. na temat „Ars Vendendi: retoryka i praktyki sprzedaży w średniowieczu”. Współredaktor czasopisma „The Medieval History Journal” (2010-2018). Współredaktor kwartalnika „Vierteljahrschrift für Sozial- und Wirtschaftsgeschichte” (od 2018 r.). W latach 2021-2025 kierował projektem DFG dotyczącym cyfrowej inwentaryzacji wiedeńskich ksiąg wieczystych (Mapping Medieval Vienna – socjotopografia Wiednia w XV wieku).

Dr Monika Saczyńka-Vercamer
W 2006 r. uzyskała stopień doktora na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie pracy pt. „Przywileje papieskie dla polskich odbiorców indywidualnych w XIV i XV wieku”. Od 2002 r. jest pracownikiem naukowym Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk (Centrum Historii Kultury Materialnej Średniowiecza i Nowożytności). Współorganizatorka serii konferencji poświęconych roli przedmiotów i obiektów kultury materialnej w relacjach społecznych (4 tomy materiałów zostały opublikowane). Stypendystka Fundacji Lanckorońskich z Brzezia (2002, 2013). Współpracowniczka w europejskim projekcie COST Action IS1301: New Community of Interpretation: Contexts, Strategies, and Processes of Religious Transformation in Late Medieval and Early Modern Europe (2013–2017). W latach 2021-2022 pełniła funkcję Senior Fellowship w ramach programu Jena Excellence Fellowship na Uniwersytecie Friedricha Schillera w Jenie. Od sierpnia 2023 r. jest pracownikiem naukowym w Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie (CBH PAN).