2025

Tytuł 16 spotkania z cyklu Klaus Zernack Colloquium brzmi: „Wyrosłe z ruin – wojna, (od)budowa i transformacja”

Z okazji przypadającej w 2025 r. 80ej rocznicy zakończenia II wojny światowej Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie wspólnie z Domem Polsko-Niemieckim zamierza pochylić się nad tematyką (od)budowy miast podejmowanej po konfliktach zbrojnych. Do debaty zapraszani będą każdorazowo uznani specjaliści z danej dziedziny z Polski, Niemiec i innych krajów, którzy w toku dyskusji porównają charakterystyczne dla poszczególnych państw cezury i procesy, naświetlając przy tym kontekst polityczny, społeczny i kulturalny.

Najbardziej znamiennym przykładem odbudowy przedwojennej tkanki architektonicznej jest warszawskie Stare Miasto. Od 1980 r. figuruje ono na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, stanowiąc przykład dla podobnych realizacji w Europie i Azji w drugiej połowie XX w. Odbudowa Warszawy odbyła się jednak częściowo kosztem innych zniszczonych polskich miast, zwłaszcza tych położonych na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Na przestrzeni lat w odniesieniu do odbudowy miast widoczny był wyraźny rozdźwięk między społecznym (i politycznym) oczekiwaniem odwoływania się do tradycji i historycznych wzorców a modernistycznymi tendencjami i nowymi koncepcjami społecznymi.

Poszczególne spotkania oferować będą perspektywę porównawczą w odniesieniu do Europy – na każdym z nich omawiane będą na ogół dwa miasta usytuowane w różnych europejskich krajach. Referenci przedstawią przy tym zarówno projekty renowacji i odbudowy odnoszące się do okresu bezpośrednio po II wojnie światowej, jak i te realizowane wiele dekad później oraz, jak w przypadku Ukrainy, dopiero planowane. W tym kontekście topograficznych przeobrażeń pojawią się również zagadnienia związane z polityką historyczną oraz kulturą pamięci.