Profil

Od 2006 roku berlińska stacja Polskiej Akademii Nauk działa jako Centrum Badań Historycznych PAN (CBH PAN). Jest to jedyna placówka zagraniczna Akademii, która prowadzi własną działalność naukowo-badawczą.

Co nas wyróżnia?

Promocja nauki polskiej przez CBH PAN polega na realizacji własnych – wspólny i indywidulanych – projektów badawczych, w które włączani są naukowcy z Niemiec i innych krajów Europy oraz na regularnym prowadzeniu zajęć uniwersyteckich. Dzięki temu staliśmy się ważnym partnerem dla niemieckich środowisk naukowych. Pracownicy CBH PAN zapraszani są jako prelegenci na konferencje naukowe, festiwale filmowe i wernisaże związane z tematyką historyczną i polsko-niemiecką. Prowadzą też własne badania wpisujące się w główne nurty niemieckiej historiografii. Świadectwem uznania w środowisku naukowym jest powoływanie pracowników CBH PAN do rad naukowych i zarządów znaczących niemieckich instytucji, m.in. Topografii Terroru, Polsko-Niemieckiej Fundacji na rzecz Nauki, Niemieckiego Centrum ds. utraconych Dóbr Kultury, Centrum Europy Wschodniej na Uniwersytecie w Gießen. Dyrektor Robert Traba jest przewodniczącym Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej,  która stanowi jedno z najważniejszych forów współpracy historyków i geografów z obydwu krajów. CBH PAN jest polskim operatorem spektakularnego projektu (drugiego w Europie!) podręcznika do nauczania historii, który ma wejść do powszechnego użytku w polskich i niemieckich gimnazjach w 2018 roku.

Co tworzymy w krajobrazie naukowym Berlina i Niemiec

Uroczyste otwarcie Centrum Badań Historycznych PAN nastąpiło 23 listopada 2006 r. na Freie Universität. W ceremionii uczestniczyli m.in. b. Minister Spraw Zagranicznych RP, Władysław Bartoszewski i b. Prezydent RFN Richard von Weizsäcker oraz kilkuset gości, przedstawicieli berlińskich środowisk uniwersyteckich i kulturalnych. CBH PAN stworzyło sieć współpracujących z nim na stałe niemieckich naukowców, którzy angażują się w projekty Centrum jako referenci, autorzy tekstów czy tłumacze . Największym osiągnieciem tej współpracy jest 9-tomowa publikacja Polsko-Niemieckie miejsca pamięci przy której pracowało 130 naukowców z 7 krajów europejskich – co czyni ją największym humanistycznym projektem polsko-niemieckim. Od 2008 roku CBH PAN wydaje niemieckojęzyczny rocznik Historie.

Szczególne znaczenie ma program dydaktyczny CBH PAN, którego oś stanowi profesura honorowa dyrektora Roberta Traby na Freie Universität w Berlinie. W jej ramach od października 2007 roku pracownicy naukowi CBH PAN prowadzą we Friedrich-Meinecke-Institut oraz Osteuropa Institut seminaria dla studentów. Podczas jednego z nich studenci opracowali projekt przewodnika po polskim Berlinie Polnisches Berlin. Semi-Stadtführer. Książka została wydana w 2014 roku dzięki finansowaniu Senatu Berlina.

Rozszerzeniem współpracy z Freie Universität jest cykliczny projekt seminariów: Klaus-Zernack-Colloquium, który stał się międzynarodowym forum do prezentacji zainicjowanych w Niemczach, Anglii, Polsce, Rosji czy Japonii projektów naukowych tematycznie związanych z Polską. Od dwóch lat zgłoszenia na seminaria mają charakter call for papers i rejestrowane są na youtube, co znacznie zwiększa ich oglądalność, również wśród osób nie zajmujących się bezpośrednio stosunkami polsko-niemieckimi. We wrześniu 2015 roku ruszyła szkoła letnia CBH PAN. Są to warsztaty dla młodych naukowców z całego świata umożliwiające transnarodowe spojrzenie na róźne zagadnienia historyczne.

CBH PAN stworzyło od podstaw bibliotekę, której księgozbiór obejmuje ponad 10.000 tomów, głównie publikacji polskich, niedostępnych w innych czytelniach Berlina oraz ważniejszych pozycji niemieckojęzycznych. Dodatkowym zadaniem jest gromadzenie wydawnictw polonijnych z terenu Niemiec.

Swoją pozycję w Berlinie CBH PAN ugruntowało już w 2009 roku wystawą My Berlińczycy! Wir Berliner! Historia Polsko-Niemieckiego Sąsiedztwa. Było to duże wydarzeniem naukowo-kulturalne, odnotowane przez wszystkie najważniejsze media niemieckie. Łącznie z imprezami towarzyszącymi wystawę obejrzało około 20.000 osób. Widoczność CBH PAN w Niemczech dorównuje dziś tak renomowanym instytucjom zagranicznym, jak francuskie Centr Marc Bloch czy amerykańska The American Academy.

Jak propagujemy polskie nauki humanistyczne i wspieramy polskie instytucje

Razem z Ambasadą RP,  CBH PAN organizuje prestiżowy konkurs na Naukową Nagrodę Ambasadora RP dla najlepszych prac magisterskich i doktorskich napisanych na niemieckich uniwersytetach. W 2015 roku CBH PAN zainicjowało współpracę z popularną polsko-niemiecką księgarnia buch│bund i wspólnie prezentuje najnowsze polskie publikacje o tematyce historycznej.

W roku 2012 CBH PAN zorganizowało w Ośrodku Konferencyjnym PAN w mazurskiej Wierzbie pierwszą wspólną konferencję przedstawicieli nauk humanistycznych i społecznych z 20 instytutów PAN i niemieckiej Leibniz-Gemeinschaft: Potencjał i nowe wyzwania dla nauk humanistycznych i społecznych. Naukowy dialog transgraniczny. Konferencja ta potwierdziła wagę partnerstwa polskich i niemieckich instytcji naukowo-badawczych, pomogła wzmocnić współpracę i nawiązać nowe kontakty z pozauniwersyteckimi ośrodkami naukowymi.

Od 2015 roku CBH PAN uczestniczy wraz z partnerami z Hiszpanii, Danii, Wielkiej Brytanii i Niemiec w projekcie badawczym Unsettling Remembering and Social Cohesion in Transnational Europe (UNREST) finansowanym w ramach unijnego programu „Horyzont 2020“. W ramach projektu Centrum koordynuje moduł badawczy dotyczący muzeów pierwszej i drugiej wojny światowej. Bierzemy też udział w badaniach federalnej Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość“ dotyczących dydaktyki nauczania na temat historii narodowego socjalizmu i kolonializmu w Europie.

CBH PAN jest również obecne w Internecie, m.in. poprzez newslettery najważniejszych niemieckich portali naukowych H-Soz-Kult, JOE-list i Pol-Int, a także przez media społecznościowe. Profil CBH PAN na facebooku pod nazwą Zentrum für Historische Forschung Berlin skierowany jest przede wszystkim do niemieckojęzycznej publiczności zainteresowanej historią stosunków polsko-niemieckich. Facebook służy też nawiązywaniu kontaktów i zacieśnianiu współpracy z innymi instytucjami naukowymi oraz wzajemnej promocji.