wersja polska poniżej
„Geschichte Plus – Interdisziplinarität am Zentrum für Historische Forschung Berlin“.
Dienstag 17. März 2026 19.00 Uhr
Topographie des Terrors Auditorium
Niederkirchnerstraße 8, Berlin-Kreuzberg
– Eintritt frei –
Leben mit den Toten.
Verstreute Tatorte des Holocaust lesen
Podiumsgespräch mit
Prof. Dr. Magdalena Saryusz-Wolska, Warschau, und
Prof. Dr. Felix Ackermann, Hagen
Moderation: Prof. Dr. Igor Kąkolewski, Berlin
Während des Zweiten Weltkriegs haben in Ostmitteleuropa deutsche und sowjetische Besatzung, der Holocaust sowie wechselnde Frontverläufe eine Vielzahl an Friedhöfen, Massengräbern und weiteren Begräbnisstätten hinterlassen. Die sterblichen Überreste der Opfer sind nicht verschwunden. Sie ruhen weiterhin im Boden und bilden ein schwieriges Erbe, das bis heute auch eine Herausforderung für die lokalen Zivilgesellschaften darstellt. Die Auseinan-dersetzung mit diesem Phänomen erfordert nicht nur historische, sondern ebenso archäologische, kartografische und sogar dendrologische Forschungen.
Im Zentrum des Podiumsgesprächs stehen die über ganz Ostmitteleuropa verstreuten Tatorte des Holocaust. Der alltägliche Umgang mit Orten der Zerstörung jüdischen Lebens kann Aufschluss darüber geben, wie im 21. Jahrhundert jenseits der bekannten Vernichtungslager an den Holocaust erinnert werden kann.
Magdalena Saryusz-Wolska, Kulturwissenschaftlerin und Soziologin, ist Direktorin des Deutschen Historischen Instituts in Warschau und Professorin am Institut für Zeitgenössische Kultur der Universität Lodz (beurlaubt). In ihren Forschungen beschäftigt sie sich mit kollektiver und kultureller Erinnerung, visueller Geschichte und Mediengeschichte. Aktuell leitet sie ein Projekt zu Massengräbern des Holocaust.
Felix Ackermann, Kulturwissenschaftler und Historiker, ist Professor für Public History an der FernUniversität in Hagen sowie Leiter der Hans-Böckler-Nachwuchsforschungsgruppe, die die Geschichte digitaler Kriegsöffentlichkeiten erforscht. Gemein-sam mit Studierenden erarbeitete er einen Stadtführer über die jüdische Geschichte der Stadt Grodno in Belarus sowie einen Audioguide durch das litauische Jonava.
Igor Kąkolewski ist Direktor des Zentrums für Historische Forschung Berlin.
Mehr Informationen zum Klaus Zernack Colloquium: https://cbh.pan.pl/de/klaus-zernack-colloquium
Foto: Magdalena Saryusz-Wolska
Gedenkstein am Massengrab von Jüdinnen und Juden, die am 13. August 1942 von deutschen Polizisten erschossen worden
sind, Tylawa 2025
PL
Fundacja Topografia Terroru oraz Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk (CBH PAN) w Berlinie zapraszają na debatę panelową. Wydarzenie stanowi jednocześnie inaugurację Kolokwium Klausa Zernacka 2026
„Historia Plus – Interdyscyplinarność w Centrum Badań Historycznych w Berlinie”
Wtorek, 17 marca 2026 r., godz. 19:00
Życie z umarłymi
Czytanie rozproszonych miejsc zbrodni Holokaustu
Debata panelowa z udziałem
Prof. dr hab. Magdalena Saryusz-Wolska, Warszawa, oraz
Prof. dr Felix Ackermann, Hagen
Prowadzenie: Prof. dr Igor Kąkolewski, Berlin
Podczas II wojny światowej w Europie Środkowo-Wschodniej niemiecka i radziecka okupacja, Zagłada żydów oraz przejścia frontów pozostawiły po sobie niezliczone cmentarze, groby masowe i grzebaliska. Szczątki ofiar wojny nie zniknęły. Wciąż pozostają one w ziemi, stanowiąc trudne dziedzictwo, które do dziś jest wyzwaniem także dla lokalnych społeczmości obywatelskich. Zmierzenie się z tym zjawiskiem wymaga nie tylko badań historycznych, ale też archeologicznych, kartograficznych czy nawet dendrologicznych. W centrum debaty panelowej znajdą się rozsiane po całej Europie Środkowo-Wschodniej miejsca zbrodni Holokaustu. Codzienny stosunek do miejsc faktu unicestwienia żydowskiego życia może pomóc zrozumieć, w jaki sposób w XXI wieku – poza znanymi obozami Zagłady – można upamiętniać Holokaust.
Magdalena Saryusz-Wolska, kulturoznawczyni i socjolożka, jest dyrektorką Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie oraz profesorką w Instytucie Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się pamięcią zbiorową i kulturową, historią wizualną oraz historią mediów. Obecnie kieruje projektem poświęconym masowym grobom ofiar Holokaustu.
Felix Ackermann, kulturoznawca i historyk, jest profesorem Public History na FernUniversität w Hagen oraz kierownikiem grupy badawczej młodych naukowców Hans-Böckler-Stiftung, która bada historię cyfrowych sfer publicznych w czasie wojen. Wspólnie ze studentami opracował przewodnik miejski po historii Żydów w Grodnie na Białorusi oraz audioprzewodnik po litewskim Janowie.
Igor Kąkolewski jest dyrektorem Centrum Badań Historycznych w Berlinie (CBH PAN).
Wiecej informacji o Klaus Zernack Colloquium w Berlinie: https://cbh.pan.pl/de/klaus-zernack-colloquium
Fot. (plakat) Magdalena Saryusz-Wolska
Kamień pamiątkowy przy masowym grobie Żydów, którzy zostali zastrzeleni przez niemiecką policję 13 sierpnia 1942 r.,
Tyława 2025
Fot. Jakub K. Sawicki [1, 5] Jürgen Kramer [2 3, 4, 6, 7, 8]
