„Der Orang-Outang in Europa – oder der Pohle nach seiner wahren Beschaffenheit“ ist ein 1779 erschienenes antipolnisches Pamphlet des dubiosen Louis de Kermorvands, dessen Flucht aus Warschau und die zunächst verhinderte Veröffentlichung durch den polnischen Geschäftsträger in Danzig, Aleksy Husarzewski Teil seiner Entstehungsgeschichte sind. Das Werk steht in der Tradition einer nicht selten staatlich geförderterten antipolnischen Propaganda des 18. Jahrhunderts mit der insbesondere Preußen und Russland die Teilungen Polen-Litauens legitimierten, und weist beunruhigende Parallelen zu modernen geopolitischen Strategien auf. Die vom Zentrum für Historische Forschung Berlin der Polnischen Akademie der Wissenschaften und dem Museums der Geschichte Polens herausgegebene kommentierte Ausgabe zeigt dank Jacek Kordels Analyse, wie der naturwissenschaftlich stilisierte und biologisierende Text Polen kategorisch aus der zivilisierten Welt ausschließt und damit ein frühes Beispiel für Entmenschlichungsstrategien darstellt, das bis heute als vielschichtige Folie für Debatten über menschenfeindliche Ideologien dienen kann.
Quellen und Darstellungen zur deutsch-polnischen Beziehungsgeschichte in der Frühen Neuzeit und im 19. Jahrhundert
In der Publikationsreihe erscheinen sowohl kritische Quelleneditionen als auch monografische Studien zu den deutsch-polnischen Beziehungen vom 16. bis zum 19. Jahrhundert. Ziel der Reihe ist es, den deutschen Beitrag zum multikulturellen Leben Polen-Litauens und den polnischen Beitrag zur deutschen Kultur von der Frühen Neuzeit bis ins sogenannte lange 19. Jahrhundert aufzuzeigen. Die Reihe richtet sich an ein breites Publikum und wird in elektronischer Form, ausgewählte Beiträge auch in kleiner gedruckter Auflage, veröffentlicht.
PL
„Orangutan europejski – czyli Polak taki, jaki jest” to antypolska broszura pióra Louisa de Kermorvanda, autora o wątpliwej reputacji, opublikowana w 1779 roku. Jej powstanie wiąże się z ucieczką de Kermorvanda z Warszawy oraz początkowym publikacji przez polskiego komisarza w Gdańsku Aleksego Husarzewskiego. Dzieło wpisuje się w tradycję propagandy antypolskiej XVIII wieku, za pomocą której zwłaszcza Prusy i Rosja legitymizowały rozbiory Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Krytyczna edycja źródłowa pod redakcją Jacka Kordela, wydana w serii wydawniczej Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie i Muzeum Historii Polski w Warszawie, ukazuje jak tekst stylizowany na naukowy, sięgając do argumentów z zakresu biologii, miał wykluczać Polskę z ówczesnego cywilizowanego świata. W ten sposób argumentacja de Kermorvanda wykazuje niepokojące podobieństwa do bardziej nowoczesnych propagandowych strategii dehumanizacji stosowanych w geopolityce oraz ideologiach wymierzonych przeciw człowiekowi.
Źródła i opracowania do dziejów stosunków polsko-niemieckich w epoce nowożytnej i XIX wieku
W ramach serii wydawane są krytyczne edycje źródłowe oraz monografie dotyczące stosunków polsko-niemieckich we wczesnej epoce nowożytnej i XIX wieku. Celem serii jest ukazanie wkładu kultury i języka niemieckiego w rozwój wielokulturowej dawnej Rzeczypospolitej, zarazem zaś roli języka i kultury polskiej w Niemczech od wczesnej nowożytności aż do tzw. długiego XIX wieku. Niniejsza seria skierowana jest do szerokiego kręgu odbiorców, stąd też publikowana jest głównie w formie elektronicznej, a wybrane publikacje ukazują się również w niewielkim nakładzie drukowanym.
